Sau nhiều năm làm du lịch, các bản như Nậm Nghẹp, bản Lướt, Nà Tâu và nhiều bản khác của xã Ngọc Chiến vẫn giữ được sức hút đặc biệt. Du khách đến rồi quay lại, không phải vì sự mới lạ hào nhoáng, mà bởi bà con nơi đây đã giữ được điều cốt lõi nhất: kiến trúc bản địa – linh hồn của đời sống du lịch cộng đồng.
Với thời gian từ 3 đến 7 năm làm du lịch, những nếp nhà ở Ngọc Chiến vẫn mộc mạc, thô sơ, dung dị. Đó là nhà gỗ, mái pơ mu hàng trăm năm tuổi, là không gian sinh hoạt quen thuộc của người Mông, người Thái bản địa. Không bê tông hóa ồ ạt, không kiến trúc ngoại lai, mỗi căn nhà vẫn kể câu chuyện riêng về đời sống, khí hậu và tập quán của vùng cao.
Ở bản Nậm Nghẹp, nhà sàn của A Vạng là một ví dụ điển hình. Ban đầu, gia đình chỉ có hai căn nhà sàn gỗ theo đúng kiến trúc truyền thống người Mông, mỗi nhà đón được 4 khách. Ít phòng nhưng lúc nào cũng kín khách. Từ kinh nghiệm đó, năm nay A Vạng làm thêm hai căn mới bằng trình tường, lợp ngói pơ nữ – vẫn giữ tinh thần bản địa, mộc mạc và dân dã, nhưng phù hợp hơn với nhu cầu lưu trú hiện nay. Homestay A Lệnh cũng vậy. Khởi đầu chỉ với 6 căn bungalow giản dị, mỗi năm Lệnh lại cải thiện, nâng cấp từng chút một, không phá vỡ tổng thể không gian và kiến trúc truyền thống.
Tại bản Nà Tâu, những nếp nhà gỗ của Ngọc Chiến Pearl luôn khiến du khách nước ngoài thích thú. Với 8 phòng, sức chứa khoảng 25 khách (chưa tính nhà cộng đồng), nơi đây đang là một điểm nhấn quan trọng trong bức tranh du lịch cộng đồng của bản.
Ở bản Lướt, các homestay như Hoàn Hậu, Mạnh Phương sở hữu lợi thế view suối Chiến, không gian rộng, xe lớn dễ tiếp cận, nên luôn “nóng” vào mỗi mùa cao điểm. Gần đây, Hoa Ban Homestay nổi lên với bể khoáng nóng mang tên Onsen Bản Lướt, cùng sự mở rộng và nâng cấp mạnh mẽ của homestay Việt Bắc, Quang Anh với quy mô lên tới 50 phòng.
Tại bản Đông Xuông, công trình Sỏi Ecolodge gây ấn tượng với sự đầu tư bài bản, sử dụng hai vật liệu chủ đạo là gỗ pơ mu và sỏi suối Chiến. Điểm nhấn ở đây là hệ thống xông hơi cho toàn khu và bồn ngâm thảo dược thiết kế riêng trong từng phòng. Ngoài ra, Homestay Hương Rừng cũng được chủ nhân chăm chút từng ngày, với lợi thế đón được đoàn lớn hàng trăm người, không gian ngoài trời rộng rãi, có sân bóng, khu vui chơi trên Núi Ngọc.
Việc sử dụng vật liệu tự nhiên, gắn với kiến trúc bản địa, không lai căng chính là “mã gen” quý giá của du lịch cộng đồng Ngọc Chiến. Cùng với ẩm thực bản địa, sự thân thiện, thật thà của người dân, cảnh quan thiên nhiên còn nguyên sơ và chưa bị lạm dụng, Ngọc Chiến vẫn đang là điểm đến được du khách yêu mến – và luôn muốn quay lại thêm nhiều lần nữa.
